De uitdaging van It Heech en de kracht van samenwerking
Een voorbeeld verhaal over een al lopend initatief in Gaasterland
Het werk van een (" pop-up") werkgroep uit het gebied voordat we deze werkwijze hadden uitgevonden
Een gebied op de grens van schoonheid en spanning.
Een gebied op de grens van schoonheid en spanning. Aan de zuidrand van Oudemirdum,naast de voormalig Luchtmachttoren, rond de hoger gelegen gronden van It Heech, speelt al jaren een spanningsveld tussen landbouw en leefomgeving. Het gebied ligt ongeveer 11 meter bovenop de stuwwal, waardoor het letterlijk uitsteekt boven het dorp. Dat lijkt idyllisch, maar het maakt de gronden ook extra kwetsbaar voor wind.
Wanneer percelen worden omgezet van grasland naar akkerbouw en de bodem langere tijd kaal ligt, kan de wind er ongeremd overheen trekken. Bij bepaalde teeltbewerkingen leidt dat tot stof- en zandverplaatsing richting het dorp Oudemirdum. Bewoners ervaren soms dat tijdens spitten of biofumigeren zichtbare stofwolken hun tuinen bereiken.
De oorzaak is een optelsom
- Hoge ligging van het perceel ten opzichte van het dorp
- Blootliggende bodem bij specifieke teelten
- Wind die vanaf de stuwwal direct naar Oudemirdum blaast
Ook agrariërs zitten hier niet op te wachten. Het vraagt om een benadering die ruimte geeft aan landbouw, landschap én leefbaarheid.
Samen aan tafel: een werkgroep die het anders wil doen
Om het gesprek open te breken en naar oplossingen te zoeken, is de werkgroep It Heech gevormd. Een praktische, kleine groep die verschillende perspectieven samenbrengt.
De werkgroep bestaat uit:
-
Grondeigenaren en agrariërs rond It Heech
-
Plaatselijk Belang Oudemirdum
-
Natuur- en landschapsbewuste inwoners
-
Een agrarisch bedrijfsadviseur, die alle potentiële teelten doorrekent op rendement en risico
-
Een specialist van Bosk en Greide, met kennis van bodem, natuur en gebiedsinrichting
-
Provincie en gemeente, die financiële ruimte bieden voor onderzoek en pilots
Het gezamenlijke doel: oplossingen vinden die economisch haalbaar, landschappelijk verantwoord en leefbaar zijn voor het dorp.
Wat de werkgroep onderzoekt
De werkgroep kijkt breed, omdat één maatregel nooit alle problemen oplost.
1. Teelten die de bodem minder lang bloot laten
Gewassen en teeltsystemen die passen bij de keileem en de hoogte van de stuwwal, met meer bodembedekking en minder risico op verstuiving.
2. Werkwijzen die stoftransport beperken
Aanpassing van timing, methode en directe inzaai, zodat de bodem minder lang open en kwetsbaar ligt.
3. Windremmende, landschappelijke structuren
Door de betrokkenheid van Bosk en Greide wordt gekeken naar groene oplossingen die wind breken, biodiversiteit versterken en passen in het historische landschap.
4. Nieuwe verdienmodellen voor grondeigenaren
De agrarisch bedrijfsadviseur rekent alle opties door op financieel rendement, zodat boeren eerlijke, vergelijkbare keuzes krijgen. Denk aan:
-
diensten voor waterkwaliteit en biodiversiteit,
-
streekproducten en korte ketens,
-
alternatieve teelten met beter risicoprofiel,
-
aanvullende functies op het erf.
5. Slim omgaan met perceelranden richting het dorp
Mogelijke alternatieve teelten, groene overgangen of nieuwe functies, mits het bedrijfseconomisch klopt.
Waarom dit gebied belangrijk is voor Oogstbaar Gaasterland
It Heech laat zien hoe landschap en landbouw elkaar kunnen raken en soms schuren.
De ligging 11 meter boven Oudemirdum geeft een wijds uitzicht, maar ook een hogere kwetsbaarheid bij kaal land. Door samenwerking ontstaat een aanpak die recht doet aan alle kanten:
-
Bewoners ervaren minder hinder.
-
Boeren krijgen economisch sterke scenario’s om op te bouwen.
-
Provincie en gemeente investeren gericht en effectief.
-
Het landschap wordt robuuster tegen wind en verstuiving.
-
Natuur krijgt logische en functionele plek in de bedrijfsvoering.
Dit is precies het soort samenwerking waar Gaasterland sterker van wordt.
Hoe nu verder
De komende maanden werkt de werkgroep aan:
-
een maatregelenpakket dat aansluit bij bodem, landschap en bedrijfsvoering,
-
financiële vergelijkingen van meerdere teelten en bedrijfsmodellen,
-
pilots die in het veld gaan tonen welke combinaties het beste werken.
De inzichten worden opgenomen in Oogstbaar Gaasterland als voorbeeld van hoe landbouw, dorp en landschap samen toekomst maken.